Upoznajte Sombor!

767
fotografija sa sajta: http://www.najgradonacelnik.org

Grad na krajnjem severozapadu Vojvodine, blizu Dunava i granice prema Madjarskoj. U pisanim dokumentima, prvi put se pominje u XIV veku kao imanje vlastelina Cobor Sent Mihalja, po kom je današnji Sombor dobio ime, iz kog se razvilo naselje.

Turci osvajaju grad polovinom XVI veka i pod njihovom vlašću je bio narednih 150 godina, za čije vreme se razvio u trgovačku palanku i vojno središte. Tadašnja bogata i velika varoš sa oko 2000 kuća bila je naseljena Srbima i Mađarima.

Pod Austrijsku vlast pada krajem XVII veka, kada grad naseljava veliki broj Bunjevaca i Srba naseljenih pod vođstvom Arsenija III Čarnojevića prilikom velike seobe 40000 Srpskih porodica sa Kosova i Metohije.

Sombor 1698.godine sa dzamijom i hrišćanskom crkvom

Zbog izrazite odanosti Austijskoj vojsci, grad dobija zemljišne posede i Somborci su bili oslobođeni plaćanja poreza.

Slobodan kraljevski grad postaje 1749. godine uz plaćanje visoke cene u carske trezore potpisivanjem povelje od strane carice Marije Terezije. Usledio je period u kom se grad razvijao da bi uskoro postao sedište Bačke zupanije. Uprkos visoko plaćenoj ceni, grad je veoma mnogo dobio. Pripalo mu je 11 pustara na kojima su vremenom zasnovana salaška naselja koja su i danas zadrzala ranije nazive, a Somborski salaši ostali  daleko čuveni po ovcama i proizvodnji sira.

Prve škole i medrese osnovane su još za vreme Turske okupacije ali veoma značajan trenutak jeste 1778. godina kada je Avram Mrazović osnovao školu „Normu“ sa prvim tečajevima za obrazovanje učitelja, preteču današnjeg Pedagoškog fakulteta koji Sombor čini značajnim obrazovnim centrom Bačke. Otvaranjem Norme postavljeni su temelji za školovanje učitelja kod Srba i uopšte juznoslovenskih naroda na ovim prostorima.

Zgrada Somborske Norme

1918.  godine Vojvodina je usla u sastav ujedinjene Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca a najveći grad zapadne Bačke se počeo industrijski intenzivno razvijati. Izuzetno povoljan geografski polozaj u blizini granice sa Mađarskom i Hrvatskom dolinom Dunava, uslovio je turističku valorizaciju grada.

Nekada je okolina Sombora nazivana „kraj sa 1000 jezera“ zbog postojanja mnogobrojnih bara koje su isušene regulacijom Mostonge koja je danas deo hidrosistema Dunav-Tisa-Dunav. Blizina Dunava je uslovila razvoj ribolovnog turizma a poznato izletište Baračka tokom letnje perioda je izuzetno posećeno. Odlično posećeni i lepo uređeni su salaši u okolini grada: Dida-Hornjakov i Naš salaš i etno kuće i eko-ribolovni centri i udruzenja.

U Somboru mozete posetiti muzejsku zbirku duvana i starih zanata, muzejsku zbirku satova i starih antikviteta i tkačnicu svilenog damasta, kulturno dobro pod zaštitom drzave.

Gradsko jezgro sačuvalo je monumentalnost do današnjeg dana. Ističe se zgrada Zupanije koja je prvobitni izgled dobila 1818. Po konačnom završetku, zgrada je imala 200 prostorija, odaja i salu, a u dvorištu fontanu. U zdanju Zupanije danas je sedište Skupštine grada, gradske uprave, okruga i drzavnih institucija.

Zgrada zupanije

Gradska ili Varoška kuca, centralni arhitektonski simbol grada nastao na mestu nekadašnjeg „dvora“ somborskog kapetana Jovana Brankovića. Na njenim temeljima podignuta je zgrada Gradske kuće  u stilu neoklasicizma sa pravilnom kvadratnom osnovom,tornjem, balkonom i svečanom salom. Danas se u njoj nalaze prostorije političkih stranaka, nevladinih organizacija i javnih glasila.

Zgrada Gradske uprave

Crkva Svetog Jovana Preteče, mala pravoslavna crkva u centru grada, čiju osnovu čini temelj drevne sakralne građevine koja potiče najkasnije iz prve polovine XVI veka. U Tursko doba bila je pretvorena u dzamiju, da bi nakon odlaska Turaka ponovo bila preuzeta od strane somborskih pravoslavnih Srba. Kaluđeri fruškogorskog manastira Jaska, sklanjajući se pred Turcima u vreme Austrijsko-Turskog rata, preneli su 1716. godine u ovu crkvu mošti poslednjeg cara Uroša, sina cara Stefana Dušana. Nakon potpisivanja Pozarevačkog mira, mošti su vraćene u Srem. U znak zahvalnosti, kaluđeri su crkvi podarili starodrevnu ikonu Majke Bozije. Crva je pretrpela brojna rušenja da bi u decembru 1790. godine bila podignuta nova u baroknom stilu.

Pravoslavna crkva Sv.Jovana Preteče

U centru grada moze se posetiti pozorište, koje je sa radom počelo krajem XVIII veka a predstave na srpskom i mađarskom jeziku su oduvek bile dobro posećene.

Prelepu arhitekturu starog gradskog jezgra cine Pašina kula koja je danas deo Istorijskog arhiva grada, Krušperova kuća, kapela Svetog Ivana Nepomuka koji je bio zastitnik od poplava a Somborcima je ta uteha bila neophodna usled čestih plavljenja Mostonge. Svetođurđevska crkva iz XVIII veka podignuta od strane zahvalnih građana nakon što su se izborili da Sombor dobije status slobodnog, kraljevskog grada.

Zgrada Gimnazije u kojoj je nekada postojala Gramatikalna latinska škola, jednospratnica podignuta u XIX veku više puta je renovirana i proširena, usled povećavanja brojnosti đaka. I danas je čuvena po kvalitetnom obrazovanju.

Zgrada hotela „Sloboda“ iz polovine XIX veka nudi smeštaj turistima po veoma pristupačnim cenama. Prilikom posete Somboru moguće je odsesti u privatnim vilama a ljubitelji kampova mogu to učiniti na lokacijama Kampirališta Crvenog Krsta Sombor u Bačkom Monoštoru i Bike kampu na Apatinskom putu.

Poseta Somboru ostaviće utisak o zivotu u skladu sa prirodom, a setnja sirokim ulicama sa zelenim drvoredima podsetiti koliko je svakome potrebno da bez zurbe uziva u kafi na trgu, provoza se fijakerom ili poseti salaše na kojima će sa puno ljubavi za vas neko drugi spremiti ukusan obrok u kom ćete uz čašu vina uzivati po pristupačnoj ceni. Na Dunavu mozete pecati, kupati se u letnjim mesecima ili praviti rostilj sa porodicom i prijateljima, daleko od gradske vreve.  Iz Sombora ćete poneti osećaj mira, utisak o lepoti prošlih vremena sa zeljom da ponovo dođete.

Autor: Gordana Bačić