Upoznajte Zlatibor – prava prilika za Zrenjanince da provedu sjajan odmor!

415

Ukoliko Vam je prva asocijacija na Zlatibor sam centar sa jezerom i kafićma, po mišljenju mnogih previše urbanizovan, dozvolite da Vas bolje upoznamo sa najposećenijom planinom u Srbiji.

Jezero u centru Zlatibora – foto http://www.androidvodic.com
Jezero u centru Zlatibora – foto http://www.androidvodic.com

Zlatibor je dinarska planina Starog Vlaha, pravca pružanja sz-ji na površini od 1000 km kvadratnih, u zapadnom delu Srbije. Masiv je nastao utiskivanjem magme i izdizanjem lakolita, pri čemu nije došlo do izlivanja magme na površinu. Geološki sastav karakterišu metamorfne stene nastale transformacijom vulkanskih pod uticajem visoke temperature i pritiska.  Na kupastom vrhu Tornik ,visine 1496 m, postoji ski centar, žicara i dva ski lifta a ostali vrhovi su Brijač, Čigota, Jelova Gora…

Naziv planine potiče od zlatne boje pašnjaka i od divljenja doseljenika iz Crne Gore i Hercegovine koji su govorili “Zlatan je to bor” diveći se bogatstvu borove šume, ali najtačnije predanje kaže da ime potiče od retke vrste belog bora tzv. Zlatnog bora (“Pinus Zlatiborica”) koji je pod zaštitom države.

Na Zlatiboru je zastupljen najrazvijeniji tip razbijenog sela koja se dele na zaseoke, a naselja su Zlatibor sa 1834 stanovnika, Čajetina kao opštinski centar, Sirogojno, Gostilje, Jablanica, Negbina, Čigota (sa medicinskim centrom i bolnicom) i brojna sela. Ovde žive većinom Srbi pravoslavne veroispovesti, koji govore srpskim jezikom sa istočno-hercegovačkim dijalektom, koji je Vuk Stefanović Karadzić odredio za osnovu srpskog književnog jezika.

Preko Zlatibora vode magistralni putevi i pruga Beograd-Bar, nalazi se na pola puta do primorja. Pozicija planine u samom centru Srbije i idealna klima, uslovili su intenzivniji razvoj turizma od 1905. godine kada je Petar I Karadjordjević posetio Zlatibor i podigao Kraljevu česmu na izvoru “Kulaševac”. Vazdušna banja posebno pogoduje lečenju respiratornih bolesti, bolesti štitne žlezde i metaboličkih oboljenja. Posebno su lekovite vode izvora Hajdučka česma i Hajdučica sa najhladnijom vodom, Jovanova voda, Pašica vrelo, Kulaševac i Djurakovac na Kraljevim vodama. Prirodna jezera ne postoje pa je Ribničko jezero podignuto u svrhu vodosnabdevanja, a Zlatiborsko jezero u naselju Kraljeve vode postoji od 1947. godine.

Ribničko jezero – foto http://pcfoto.biz
Ribničko jezero – http://mapio.net/

Posebna lepota odlikuje vodopad Gostilje na Gostiljskom potoku, sa kog se voda obrušava sa 20m visoke krečnjacke litice formirajuci vodopad. Nizvodno potok gradi brojne slapove i manje vodopade do usća u reku Katušnicu.

Gostiljski vodopad – foto http://www.serbiatour.rs
Gostiljski vodopad – foto http://www.serbiatour.rs

Udeo trijaskog krečnjaka u geološkoj gradji uslovio je postojanje 142 spaleološka objekta od kojih je najpoznatija Stopica pećina kroz koju protiče Trnavski potok. Ulaz je visok 18 metara, duga je 1692m i sastoji se od 5 celina sa bigrenim kadama izuzetne lepote. Ostale pećine su Rakovička i Mumlava. Nalazišta magnezita, hroma, limonita i nikla postoje kao još jedno od bogatstava ove planine.

Stopica pećina- foto http://radisic.rs

Obilazak brojnih kulturno istorijskih spomenika učiniće vaš odmor aktivnim i obogatiti vas znanjem o prošlosti ovog kraja. U okolini Zlatibora postoji 26 manastira od kojih su najposećeniji Uvac, Banja, Mileševa i crkva u Sirogojnu iz XVIII veka. Tri crkve brvnare malih dimenzija postoje u selima Dobroselica, Jablanica i Kućanima. Manastir Rujno bio je kulturni I prosvetni centar u XVI veku. U njemu je postojala jedna od prvih štamparija a jedino sačuvano delo je četvorojevandjelje. Manastir nije sačuvan jer su ga Turci porušili i blokove od crvenog mermera iskoristili za gradnju islamske medrese.

Crkva brvnara u Dobroselici – foto hiveminer.com
Crkva brvnara u Kućanima

Na Zlatiboru postoje očuvani srednjovekovni stećci koje su podizali bogumili koje je Stefan Nemanja proterao iz Raške . U narodu su poznati kao Grčka, Rimska i Latinska groblja, a pod zaštitom su države u selima Segmenjevu, Šljivovici i Krivoj reci.

U Kremanskoj kotlini u kojoj se nalazi izvor Djetinje, postoji selo poznato po prorocima Tarabićima i uredjenom etno kućom.

foto http://www.imgrum.org

Etno selo u Sirogojnu sa eksponatima kuća i objektima neophodnim za život stanovništva tog doba, dočaraće nam kako je izgledao život jedne porodice u  XIX veku, zašto su kuće imale ulaze na istoku a izlaze na zapadu, težnju tadašnjih roditelja da se plamen u porodičnom ognjištu ne ugasi, uopšte način življenja u velikoj zajednici. U kafani u jednoj od drvenih kuća mozete predahnuti uz zlatiborsku jagnjetinu i ostale lokalne specijalitete, domaću rakiju i tradicionalne slatkiše. U ovom veoma posećenom etno kompleksu vikendom možete prisustvovati izložbama rukotvorina od vune, pletenih korpi i grnčarije iz sela Zlakuse.

Etno selo Sirogojno – http://portal.putovanjausrcu.rs
Konaci “Staro selo” Sirogojno
Etno selo Sirogojno – foto http://radisic.rs

Ukolliko posetite Zlatibor, iskoristite priliku da posetite i Mokru Goru sa Drvengradom, Potpećku pećinu, Šargansku osmicu i Zlatarsko jezero sa Uvcem jer će vas bogatstvo ovog kraja i lepota prirode obogatiti i odmoriti do nekog ponovnog susreta.

Gordana Bačić